«Δεν μπορώ να σκεφτώ καμία άλλη ανάγκη στην παιδική ηλικία, τόσο ισχυρή όσο η πατρική προστασία». Με αυτή μόνο την πρόταση, ο πατέρας της ψυχανάλυσης Sigmund Freud αποτυπώνει με ακρίβεια τη βαθιά και καθοριστική επίδραση που έχει η παρουσία ενός πατέρα στη ζωή του παιδιού του. Μια παρουσία που είθισται να παρέχει ασφάλεια και να διαμορφώνει ουσιαστικά την προσωπικότητα κάθε παιδιού.
Για πάρα πολλά χρόνια, ωστόσο, η επιστήμη της ψυχολογίας παραμέλησε τη σημαντική επίδραση των πατέρων στην ανάπτυξη των παιδιών. Σε αντίθεση, με τον καταλυτικό ρόλο που αποδίδετο πάντα στις μητέρες.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η γιορτή του πατέρα είναι λιγότερο δημοφιλής και γνωστή από αυτή της μητέρας. Πολλοί αγνοούν πως στις 15 Ιουνίου τιμάμε τους πατέρες σε όλο τον κόσμο. Αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους που διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στο μεγάλωμα των παιδιών τους.
Η πρώτη γνωστή ιστορικά περίπτωση οργανωμένου εορτασμού της Ημέρας του Πατέρα, πραγματοποιήθηκε στις 5 Ιουλίου 1908 στη Δυτική Βιρτζίνια στις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, διοργανώθηκε από τη Grace Golden Clayton, η οποία ήθελε να τιμήσει τη μνήμη
210 νεκρών πατέρων που έχασαν τη ζωή τους στην τραγωδία του Monongah Mining, τον Δεκέμβριο του 1907. Το πρώτο νομοσχέδιο για επισημοποίηση της γιορτής του πατέρα ενώπιον του αμερικανικού Κογκρέσου καταψηφίστηκε το 1913, σε μια προσπάθεια να μη γίνει αντικείμενο εμπορευματοποίησης η συγκεκριμένη ημέρα.
Μετά από μερικές ακόμα αποτυχημένες προσπάθειες ανάδειξης της εορτής, το 1966 ο Αμερικανός πρόεδρος Lyndon Johnson εξέδωσε το πρώτο προεδρικό διάταγμα που τιμούσε επισήμως τους πατέρες, καθιερώνοντας την 3η Κυριακή του Ιουνίου ως Ημέρα του Πατέρα. Έξι χρόνια αργότερα, το 1972, ο πρόεδρος Richard Nixon οριστικοποίησε τη γιορτή ως μόνιμη εθνική εορτή των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.
Στην Αυστραλία γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου, ενώ στην Ευρώπη
έπαψε να ονομάζεται ως «Ημέρα του Πατέρα» και καθιερώθηκε ως «Γιορτή του Πατέρα» (fête des pères). Στην Ελλάδα, την εν λόγω γιορτή καθιέρωσαν οι διαζευγμένοι πατέρες μέσω του Συλλόγου για την Ανδρική και Πατρική Αξιοπρέπεια (ΣΥ.Γ.Α.Π.Α.), από τον ιδρυτή Νίκο Σπιτάλα, εξαιτίας της απαξίωσης του πατέρα από τη δικαιοσύνη στο θέμα των διαζυγίων.
Είναι γεγονός πως στο παρελθόν ο ρόλος του πατέρα εθεωρείτο πιο αμελητέος σε σχέση με αυτόν της μητέρας. Και αυτό είχε να κάνει με πώς ήταν δομημένη η κοινωνία. Οι ίδιοι οι πατέρες αποδέχθηκαν τον καθιερωμένο ρόλο που τους «χρεωνόταν» ως κουβαλητές της οικογένειας, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τις ευθύνες και τα καθήκοντα που είχαν απέναντι στα παιδιά τους. Η παραδοσιακή αντίληψη τούς ήθελε ως απλώς θεατές, δίνοντας τους μάλιστα το «ελαφρυντικό» ότι δεν διέθεταν το βιολογικό ένστικτο για να ανταποκριθούν στις ανάγκες των παιδιών τους, ιδιαίτερα κατά τη βρεφική ηλικία. Έτσι, ο πρωταγωνιστικός ρόλος και το βάρος της ευθύνης για την ανάπτυξη των παιδιών, δόθηκε αποκλειστικά στις μητέρες.
Με τη σταδιακή όμως πρόοδο της κοινωνίας και την κατανομή των ρόλων των δύο φύλων, τα στερεότυπα καταρρίφθηκαν. Αν όχι πλήρως, τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό σε σχέση με το παρελθόν. Στις μέρες μας, η πλειοψηφία των γυναικών εργάζεται τις ίδιες ώρες -ακόμα και περισσότερες- με τους άντρες. Το μεγάλωμα των παιδιών έπαψε να θεωρείται «γυναικεία ευθύνη», με την πλειοψηφία των ανδρών να έχει ενεργό ρόλο στη φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών τους.
Δραστική επίδραση σε αυτή την ουσιαστική αλλαγή επιτέλεσαν οι σύγχρονες έρευνες, οι οποίες κατέδειξαν τις αρνητικές συνέπειες της πατρικής αποστέρησης, διαψεύδοντας παράλληλα τις εδραιωμένες αντιλήψεις. Κάπως έτσι, οι πατέρες σε όλο τον κόσμο κλήθηκαν να αναλάβουν τη θέση που τους αρμόζει στο οικογενειακό σύστημα και να «αποφορτίσουν» -όπως οφείλουν- τις μητέρες.
Οι περισσότερες οικογένειες σήμερα λειτουργούν ως ένα σύστημα που αλληλοεπηρεάζει και αλληλοκαθορίζει τις σχέσεις των μελών του, αντιλαμβανόμενοι πλήρως τη βαρύτητα που έχει η πατρική παρουσία από τη βρεφική ηλικία στη ζωή ενός παιδιού. Διότι είναι κοινώς αποδεκτό ότι οι οικογένειες με μεγαλύτερη ισότητα στις σχέσεις των γονιών και ίσο καταμερισμό σε ό,τι αφορά τη φροντίδα των παιδιών τους, μεγαλώνουν παιδιά που εξελίσσονται σε ισορροπημένους ενήλικες που ξέρουν πώς να αλληλεπιδρούν σωστά με το κοινωνικό σύνολο.